Verslag van de tweede Expeditie “Zoektocht naar de Hoorn”

Vrijdag 15 april

Doordat e-mail verkeer vanuit Puerto Deseado onmogelijk was, heeft het derde schriftelijke verslag van de reis even op zich laten wachten. Hieronder volgt het derde verslag.

Het is nu vrijdag 15 april. We hebben de afgelopen dagen enorm veel werk verzet. We zijn eerst begonnen om het gehele onderzoeksgebied in kaart te brengen met de Klein Side Scan sonar gekoppeld aan Isis. Hier waren al aardig wat reflecties op te zien die aangeven dat er “iets”op de zeebodem ligt. Dit zijn er te veel om in twee weken af te duiken. Hiervan is dan ook een selectie gemaakt om te worden beboeid zodat de duikers weten waar gedoken moet worden. Alle boeitjes hebben een nummer gekregen zodat we precies weten welk object onder water wordt onderzocht.
De eerste dag van het beboeien en duiken op de verschillende sites was op 13 april ’05. Wat een spannende dag! Drie posities hadden toch duidelijk potentie om wrakdelen te kunnen zijn! Het sonarbeeld van positie 3 zag er zelfs uit als een bijna volledig schip, tot en met boegspriet, zaathout en mastvoet aan toe!

Op positie 1 waren 3 grote reflecties op de bodem te zien, misschien wel drie grote stenen, maar dit konden we alleen met duiken uitsluiten. Positie 2 zou mogelijk een reflectie van een balk kunnen zijn die uit het talud tussen het strand en vaargeul stak.

Op de 13de is alleen gedoken op positie 1. Helaas bleek dat van die drie stenen juist te zijn; grote natuurlijke brokken van ieder anderhalf tot twee meter lang en een meter hoog. Deze positie konden we dus afschrijven.

We hadden twee Side Scan Sonar vissen bij ons. De eerste, de Klein, kennen onze surveyors Bart en Rob erg goed. Hier hebben ze jaren mee gewerkt. De vis beweegt zich stabiel door het water en levert uitstekende plaatjes op. Het nadeel is echter dat de apparatuur erg zwaar is en niet zomaar meegenomen kan worden naar andere gebieden in de wereld zonder hiervoor diep in de buidel te moeten tasten.

Een tweede Side Scan Sonar, de Imagenex Sport Scan die ons is geleverd door Metaldec is wat dat betreft een stuk vervoersvriendelijker. Alles bij elkaar weegt het niet meer dan 15  kilogram. Met duiklood moet de vis worden uitgetrimd. Dit is een secuur werkje waarvoor veel tijd moet worden gereserveerd. De beelden van de Imagenex waren niet zo scherp als de Klein. Zeer wel mogelijk komt dit door het water dat hier zelden stil staat en de wind die eigenlijk altijd blaast. Toch voldoet het zeker voor de vrije tijdsindustrie, maar met wat aanpassingen heeft het systeem misschien ook toekomst in professionele kringen. De resultaten van de testen die we hebben uitgevoerd zullen worden teruggekoppeld met de fabrikant, zodat hier en daar wat verbeteringen kunnen worden uitgevoerd om de vis wat stabieler te maken.

Op de 13de zijn we ook begonnen om alle gegevens op te nemen in het data-acquisitie-systeem QPS-QINCy. Dit systeem heeft als voordeel dat verschillende soorten data aan elkaar kunnen worden gekoppeld. Zowel Side Scan Sonar als Single Beam Echolood en magnetometer gegevens kunnen nu over elkaar heen worden gelegd.

We hebben de diepteverschillen tussen Isla del Rey en het strand in kaart gebracht met het Single Beam Echolood. Eerst zijn we begonnen met het varen van raaien om de , daarna hebben we het gebied verder dicht gevaren. De zandbank en de diepe gedeelten net voor het stuk strand met de ballaststenen van de Hoorn zijn mooi in kaart gebracht.

De hele dag hebben we onze Argentijnse collega’s mee aan boord gehad. Nu weer de een, dan de ander, want het meetscheepje is niet zo groot. Ze waren erg onder de indruk van het minutieuze onderzoek dat op de Hoorn site wordt uitgevoerd. Een van de doelstellingen binnen het project is ook om demonstraties en instructies te geven over de gebruikte apparatuur en andere geofysische methoden. We merken dat dit nu al zijn vruchten af begint te werpen. De vragen die we krijgen worden steeds gerichter en er ontspinnen zich discussies over wat wel en wat niet kan. Er wordt zelfs al gespeculeerd over waar deze technieken nog meer zouden kunnen worden toegepast. Als we dat zo horen, kunnen we de komende jaren hier nog terecht!

Na een lange dag werken is de opgenomen data direct aan boord van de Luchador verwerkt in bijzijn van iedereen. Weer laaide het enthousiasme op bij het zien van de sonarbeelden van positie 3. Zou het wrak er dan toch liggen? Precies op de plek waar we de kans ook het grootste achtte, direct onder aan het talud van het strand, waar de ballaststenen liggen? De volgende dag zouden we erop gaan duiken om hier uitsluitsel over te krijgen. Ook zou positie 2 onder de loep worden genomen.

Op de ochtend van de 14de april ’05 hebben we de duikploeg in tweeën gedeeld. Een ploeg voor positie 2 en een ploeg voor positie 3. Omdat de locatie zo dicht onder de kant lag, werd besloten om vanaf het strand te gaan duiken. Weer een teleurstelling! Positie 2 bleek een begroeid stuk touw te zijn die daar ooit eens ter oriëntatie voor het duiken door onze huidige schipper van de Ksar was neergelegd. En positie 3? Bij de eerste duik vonden we slechts een paar richeltjes met kiezels die boven de modder uitkwamen. Zaten we soms iets verkeerd? Met het slechte zicht en de sterke stroming kunnen een aantal meters al fataal voor je zoektocht zijn! De metaaldetector gaf hier ook niets aan. Dan maar weer terug naar de ruwe data en berekenen of de boei wel op de juiste plek ligt. De sonarafbeelding van positie 3 moest toch door iets zijn veroorzaakt!

In Patagonie waait het altijd, nou ja bijna altijd, maar vandaag op 15 april ’05 niet. Een betere dag om met de magnetometer te werken kunnen we ons niet wensen. De magnetometer meet het verschil in magnetisme in de bodem. Omdat dit in een straal van ongeveer 10 meter gebeurt, kan de zender/ontvanger niet direct onder het schip hangen. We hebben daarom een rubberboot achter de Ksar gehangen van waaruit gemeten is. Dit kan niet gebeuren bij teveel golfslag. Voor aanvang van dit seizoen wisten we al dat de ondergrond in dit gebied bestond uit oude vulkanische lagen; niet echt voordelig voor magnetometer onderzoek, maar wanneer de magnetische straling ongeveer constant is, dan kunnen toch nog aardige resultaten met dit apparaat worden behaald. We moeten de resultaten nog verder verwerken, maar we hebben al wel gemerkt dat de ondergrond ook al een onregelmatig patroon aangeeft. Is deze data bruikbaar?

Vanavond geven we in Puerto Deseado een presentatie over het werk dat we hier nu uitvoeren. De bevolking hier is erg nieuwsgierig over wat we hier aan het doen zijn en hopen samen met ons op een succesvolle zoektocht. De geschiedenis leeft hier echt. Veel mensen hier weten van de verschillende expedities die de Deseado hebben aangedaan. De zoektocht naar de Hoorn is niet alleen maar interessant voor Nederland, het is ook een belangrijk onderdeel van de geschiedenis van Zuid-Amerika, Argentinië en Puerto Deseado in het bijzonder. Deze betrokkenheid merk je in alles.

De naam Deseado komt van het Engelse Desire. Dit betekent hoop. De hoop op het vinden van het wrak de Hoorn is nog niet vervlogen. Het project is al een groot succes, daarover later meer, maar zullen we het wrak nog vinden?





Kleine Side scan sonar vis

 

Atilio, Paul en Damian